ابتداء

سنڌ ۽ سنڌهو

حصو پهريون

هو سفا سهميل هرڻي وانگر هئي جيڪا هر وقت شينهن ۽ ٻين ماسخور جانورن کان لڪندي وتندي آهي، پوائنٽ جي دري کي چمبڙيون ويٺي هئي جڏهن مون پوائنٽ تي چڙهي سڀن کي چيو هلو هلو پوائنٽون نه هلنديون ته هن مونڏي نهاريو هيو منهنجو ڌيان ٻئي پاسي هيو پر هنجي نهار ۾ هڪ پٽ پاراتو يا ڪاوڙ کي گڏائي جيڪو جذبو ٺهي اهو اڀريو هيو، مون سڀن کي لاهڻ شروع ڪيو ۽ اچي هنکي به چيم محترما پوائنٽ مان لهندو يا ڀنڄون پوانٽ کي منهنجي ائين چوڻ سان هن هڪ جهٽڪو ڪاڌو ڄڻ مون هنکي قتل ڪرڻ جي ڌمڪي ڏني هجي خوب جا بادل چهري تي ڇائنجي ويس جيئين ڪو شرم ٻوٽي ڪمائٽجي وڃي يا وري گولي جي آواز تي پکي وڻ ڇڏي اڏامي وڃن، سڀن کي پوائن تان لاهڻ کان پوء مان ٻين معاملن تي غور ڪيو نعريبازي جو اشارو ڪيو سڀن کي هي مسلسل مونکي نوٽس ڪندي رهي جنهنجو پتو مونکي هڪ دوست اچي ٻڌايو ته "مير" سامهون ڇوڪري توکي مسلسل ڏسي پئي ڇا معاملو آ مون ڏسي کلي چيو نه يار مونکي گاريون ڏيندي هوندي دل ۾ شايد ننڊ مان جڳائي پوائنٽ مان لاٿو مانس تڏهن تون ڪم تي ڌيان ڏي ڪو به شاگرد نه وڃي هتان ذميداري سان معملو سبڀاليو سڀئي ڇوڪرا يار، اس ۽ گرمي سبب مان پگر ۾ شل هئس گرمي جو احساس مونکي منهنجي نروزي سينڊل جي تري مان ٿي رهيو هيو مجهند ٽاڪ هئي گرمي اروج تر هئي مون نظر ڦيرائي ڏٺو سڀن شاگردن ڏي ته ڇوڪريو ويچاريون ته برقن ۾ هيو انهن سان ڇا حالت هوندي مونکي اڇي ڪاٽن جي ڪميس به تنگ پئي ڪيو، بهرحال مونکي صدر جو حڪم هيو ۽ جنرل سيڪريٽري هئڻ سبب پارٽي جي مونتي ذميداري به وڏي هئي منو ڪلاڪ ٿي ويو انتظاميا وارن مان ڪو به ڳالهائڻ نه آيو گرمي وڌهي پئي منهنجي پاڻي تي هڻ هڻان هئي سوچم پاڻي موڪليان ڇوڪريون گاريون ڏئي ڏئي اصل موت جي سزا ٻڌائي ڇڏي هوندي ڇوڪرو پڪڙي چيم منرل واٽر جي بوتل وٺي اچ پنجها رپيا ڏيندي چيو مانس ڇوڪرو پاڻي وٺي آيو بڪايا واپسي وٺندي چيو مانس هو سامهون ڇوڪريو بيٺيون اٿئي جيڪا بليڪ ابايا ۽ ريڊ اسڪارف ۾ اهي نه انکي ڏي منهنجي نالي ڇوڪرو ويو ۽ مونڏي اشاري ڪيئين مان هٿ مٿي ڪري اشارو ڪيو وٺو پاڻي منهنجي سنڌ جون نياڻيون بس پٽڻ بند ڪجو، هن پاڻي ورتو ۽ ٻي ڇوڪري منهنجي ڇوڪر کي چيو اسانکي ادا مير سان ڳالهائڻو آ مون چيو حاضر مان اٿي ويس انهن ڏي ڇوڪري مونکي چيو ادا مير اسانکي ڪڏي ضروري وڃڻو آ توهان اسان صرف پنج ڇوڪرين کي ڇڏيو هو ڳڻپ ۾ ڇهون نمبر هئي ساڳو خوف ۽ هيسيل نظرون مون چيو ڀيڻ اهو منهجي اصولن جي خلاف آ ڇڏڻ نه کپي پر توهانجو اسرار آ ته مان بندوبست ڪيان ٿو ۽ چيم هنکي به وٺي وڃو ويچاري اس ۾ پئي ٿي سڙي ڇوڪريون مونکي گهوٽ ٿيڻ جون دعائون ڏينديو ويون ۽ مون انهن ڇهن ڇوڪرين لاء پوئين رستي بندوست ڪرايو وڃڻ جو مان واپسي اچي ڌرڻي تي بيٺس پوليس پهتي ۽ جهڙپون ٿيون جنهن ۾ مونکي ڍڪ لڳا پر گرفتاري کان بچي ويس. ڪجھ ڏينهن ائين ئي گزري ويا ۽ هڪ ڏينهن مان حيدرآباد وڃڻ لاء 3 بجي پوائنٽ تي چڙهيس ته پوائنٽ ۾ شيخ اياز جي جڳ مشهور شاعري تي سنڌ جي امر ڳائڻي جيجي ظرينا بلوچ ڳائي رهي هئي"ٻي خبر ناهي پر مرڻ کان پوء توسان گڏجڻ جو حسرتون رهنديون، پوائنٽ هلي ۽ آئي ٽي فيڪلٽي کان جيئين گذري ته ساڳي اها هرڻي نما ڇوڪري هن دفعي غور سان ڏسي سگيس سنهي چيلھ جهڙي واقعي هرڻي هجي پير پدمڙا ڳيچي ڊڳهي هٿ جهڙا گلاب جون پتيون هجن ڳلڙا جيئين ڌرتي جا سڀئي گل خيس سمايل هجن چپڙا اهڙا جو شراب جون ڀريل بوتلون هجن اکين ۾ خوف جي اهڙي ته ٽڪري ڇانيل هجي جيئين سياري جي موسم ۾ سنڌوء جي پيٽ ۾ شانتي هوندي آ، خير بو مونکي ڏسندي اڳتي وڃي ويٺي حيدرآباد پهتاسين مونکي سائين امر جليل جو ڪتاب پلسراط ۽ سنڌ ڌرتي جي ان جوان شاعر جو ڪتاب وٺڻو هيو جنهن نوجواني ۾ شهادت ماڻي ڪتاب جو نالو الهائي تون ڪٿي آهين، رات جو پوائنٽ انتظار ڪندي مونکي هي نظر آئي اڪيلائي هئي، مان بيٺي خيس پڇومانس ته توهان ڪير آهيو ۽ ڪٿان جا آهيو هن مونکي صرف ايترو ٻڌايو ته سنڌ جي آهيان ۽ جاگيرداري نظام ۾ فاٿل آهيان، مونکي ڪجھ ڪجھ ته هنجي اکين جي تويل اداسي جي گهرائي جو اندازو ٿيو پر هنجي جوابن مونکي لاجواب ڪري ڇڏيو ۽ مان فقت خاموش رهيس ٿوري دير کانپوء چيئين شاگرد سياست جي نالي شاگردن کي گهمراھ ڪندا آهيو پنهنجا ذاتي مفاد پورا ڪرائنيدا آهيو خدا جو خوف ڪون ٿو توهانکي به، مون مرڪي چيو هيو محترما مان هڪ سال کان پارٽي ۾ آهيان هڪ ميمبر کان ويندي هاڻي جنرل سيڪريٽري ٿيو آهيان پر مون ڪڏهن ڪنهنکي پنهنجي لاء هڪڙو گولڊ ليف مفت ۾ وٺي اچڻ لاء ناهي چيو توهان ته وڏا الظام ٿيون لڳايو، پوائن اچي وئي ۽ هو اڳيئين پاسي کان ۽ مان پوئين پاسي کان چڙهي ويٺس وقت سان گڏ سرگرميون به هلنديون رهيون مونکي هنجي ڊپارٽمينٽ جي تڏهن خبر پئي هئي جڏهن اسان آئي ٽي ڪينٽين کان ناري بازي شروع ڪري نڪتاسين هي اتي ڇوڪرين سان گروپ ۾ ويٺي هئي بلڪل ائين پئي لڳي جيئين گلاب جي گل کي ٻين گلن سان گڏ رکي ڇڏجي يا وري شاعري ۾ مفرد هوندي آ لطيف سرڪار جي شاعري هوندي آ هن مونکي ڏسندي ئي وراڻيو هيو چپ چپ گڊ ڪامريڊ ٿو اچي ۽ مان سنڌ جي قديمي ثقافت جو مظاهرو ڪندي هٿ ٻڌي ٿورو ڪنده جهڪايو هيو بيشڪ منهنجي ان عمل تي جام شاگردن غلط مطلب ڪڍندي چيو هيو ته اهي ٿو ڇورين جي پويان ڪامريڊ، منهنجو هڪڙو اصول اهو به هوندو هيو ته ڀلي محبتون ڪيون جهل پل ڪونهي پر پاري جي ڪم مهل ڪنهن به قسم جي ڇڙواڳي کي برداشت نه ڪيو ويندو ٻي صورت ۾ اهو ميمبر يا احديدار هڪ وارنگ کان پوء پارٽي مان خارج ڪيو ويندو بهرحال مون اچڻ سان ڪافي سڌارن جي ڪوشش ڪئي هئي اهو سڀ مان ان لاء ڪري سگيو هيس جو مونکي پارٽي صدر سڌريل ۽ سنجيده ماڻهون مليو هيو مونکي سنڌ سان عشق ايڏو هيو جو ڪڏهن ڪڏهن سنڌ سان ٿيندڙ نا انصافين کي ڏسي مصلحا جدوجهد جو شوق ٿيندو هيو پر پنهنجي رهبر جي ڏسيل رستي کان هٽڻ مون لاء زهر پيئڻ برابر هوندو هيو ۽ پاڻ کي اهو دليل ڏئي سمجهائيندو هيس ته پهرين سنڌ جو مسئلو ماڻهن تائين پهچائڻو آ جهر جنگ ڳوٺن ۾ وڃڻو آ سنڌهي قوم کي تيار ڪرڻو آ، هڪ ڏيئهن مان پارٽي ميٽنگ ڪوٺائي آئي ٽي ڪينٽين تي اسانجي سامهون ئي ڇوڪريون جوس ۽ پيس وٺي رهيو هيون ته هي به اچانڪ نظر آئي ڏسڻ سان ئي ڄڻ دل تي وڄون ڪري پيون هيون منهجي سفا پاڻ کي سنڌو جي جهولي ۾ ڪرندو محسوس ڪيو هيم هو اڄ پوري اجرڪ اوڍي آئي هئي جهڙوڪ سموري سنڌ اجرڪ ۾ سمايل هئي ان مهل مونکي واقعي سنڌ جو نقشو اجرڪ اندر محسوس ٿيو هيو ۽ دل مان آواز نڪتو هيو مير اڄ ته مهراڻ موج ۾ آ يار،